ENDODONCJA – NARZĘDZIA


Kto? Co? kanałówka.
Dział kogo? Czego? stomatologii zachowawczej.
Wykonywana komu? Czemu? pacjentom z rozwiniętym procesem chorobowym w miazdze zębowej.
Dotyczy kogo? Co? pacjentów z zapaleniem miazgi, zgorzelą lub martwicą miazgi, zmianami okołowierzchołkowymi, z zębami uprzednio źle wyleczonymi kanałowo, ze wskazaniami protetycznymi, ze zranieniami miazgi w skutek urazów.
Wiąże się z kim? Z czym? z bólem i sporym wydatkiem finansowym.
Należy pamiętać, o kim? O czym? że powtórne leczenie kanałowe nie daje gwarancji „utrzymania” zęba.
Reakcja pacjenta – „o! Nie!” 😉

 
Wstyd się przyznać, ale nie przepadam za endodoncją. Mam na myśli oczywiście asystowanie. Kiedy słyszę o szkoleniu typu „endodoncja nie jest nudna”, czy jakoś tak, mówię – SERIO?! No. I dlatego najbardziej lubię te wizyty, na których wreszcie wypełnia się opracowane kanały i można „iść do przodu”. Czy tylko ja tak mam?;) 

Kiedyś pracowałam, można powiedzieć „ciągiem”, przez 1,5 roku z jednym lekarzem, ale kiedy przyszło mi asystować komuś innemu i to przy endo, nagle okazało się, że niewiele ogarniam i że moja ściąga ze schematem układania narzędzi w endoboksie z poprzedniej pracy na nic się nie przyda, bo TEN LEKARZ PRACUJE INACZEJ. Na szczęście mimo innego sposobu pracy, narzędzia w większości są takie same;) 


Ogólnie, narzędzia do endo można podzielić na ręczne i maszynowe. I tak w zależności od zastosowania, wyróżniamy: miazgociągi, poszerzacze (rozszerzacze) kanałowe typu H, S, K, „szczurze ogony”,  poszukiwacze, igły Millera, ćwieki papierowe, igły Lentulo, Igły Druxa, upychadła kanałowe, upychadła do ćwieków gutaperkowych

 
INSTRUMENTY DO OPRACOWANIA KANAŁÓW KORZENIOWYCH ZĘBA
 

1. MIAZGOCIĄGI

Budowa: część pracująca z ostrymi ząbkami, rękojeść. Są produkowane ze stali nierdzewnej.
Rozmiary: różna długość i grubość narzędzi – dobiera się je w zależności od długości korzenia i szerokości kanału korzeniowego.

Rodzaje: z uchwytem metalowym lub plastikowym. Uchwyty plastikowe mają kolor zgodny z międzynarodowym kodem: fioletowy, biały, żółty, czerwony, niebieski, zielony, czarny.
Technika pracy: miazgociąg  wprowadza się do kanału korzeniowego zęba, następnie lekko przekręcając wyjmuje się na zewnątrz wraz z miazgą, która zaczepia się o ostre ząbki.
* aby zapobiec wypadnięciu miazgociągu do jamy ustnej używa się specjalnych trzymadełek. 
 

2. POSZERZACZE KANAŁOWE (PILNIKI)

 

Budowa: wykonane są ze stali nierdzewnej  lub ze stopu niklowo-tytanowego (są wtedy bardzo elastyczne). Ich końcówki mają kształt wrzeciona, płomyka, korkociągu, pilniczka itp.
Rozmiary: mają kolorowe końcówki w zależności od rozmiaru instrumentu. 

Rodzaje: ręczne i maszynowe (mogą mieć zastosowanie do użycia na kątnicę lub prostnicę).

* Poszerzacze kanałowe znacznie przyśpieszają pracę, jednak można nimi łatwo spowodować przedziurawienie ściany kanału.

a) PILNIKI TYPU H: – duża zdolność cięcia
– zgodnie z opisem Hedstroma, część tnąca jest po jednej osi długiej instrumentu. 
 
b) PILNIKI TYPU S:
– można pracować nimi jak pilnikami (ruch piłowania, góra-dół) i jak poszerzaczami (ruch obrotowy). Na części metalowej narzędzia jest skala milimetrowa ułatwiająca określenie długośi kanału. 
 
c) PILNIKI I POSZERZACZE TYPU K:
– końcówka w przypadku pilników jest jak gęsta spirala i ma przekrój kwadratu, zaś w przypadku poszerzaczy końcówka ma kształt luźnej spirali i na przekroju wygląda jak trójkąt. 

d) „SZCZURZE OGONY”
– służą do pracy ręcznej 

 
3. POSZUKIWACZE
Są narzędziami ręcznymi, produkowanymi w jednym rozmiarze. Służą do poszukiwania, lokalizowania i wstępnej penetracji kanału korzeniowego. Mają cienkie, elastyczne końcówki i są  bardzo wytrzymałe. Przydają się zwłaszcza gdy trzeba opracować wąskie i zakrzywione kanały. Poszukiwacze mają uchwyt w kolorze pomarańczowym, a na ich części metalowej końcówki roboczej znajduje się skala milimetrowa, która ułatwia na określenie długości (głębokości) kanału. 


4. IGŁY MILLERA

To również narzędzia ręczne. Mają kształt długiej igły, o przekroju okrągłym lub kwadratowym i grubość odpowiednią do szerokości kanału. Używa się ich do przemywania,  sondowania, wprowadzania  leków i materiału wypełniającego do kanałów korzeniowych. 


Aby ułatwić dojście do kanału zęba za pomocą igły Millera, używa się do tego specjalnych trzymadełek.


5. ĆWIEKI PAPIEROWE
Są zwykle wykonane z celulozy i ze względu na dużą zdolność wchłaniania, służą do osuszania kanału korzeniowego.


NARZĘDZIA DO WYPEŁNIANIA KANAŁÓW KORZENIOWYCH ZĘBA

1. IGŁY LENTULO
Są zbudowane w postaci sprężynującej metalowej spirali, osadzonej na trzonku z możliwością użycia na kątnicę lub prostnicę Spirala wprowadzana w ruch wirowy powoduje przesuwanie materiału wypełniającego do wnętrz kanału 


2. IGŁY DRUXA Są zbudowane podobnie jak igły Lentulo, z tym że spirala osadzona jest na sprężynującej szyjce mającej zapobiegać złamaniu igły w świetle kanału i tym samym zwiększać bezpieczeństwo pracy w kanale korzeniowym. 

3. UPYCHADŁA KANAŁOWE
Są podobne do zgłębników, ale mają  dłuższą końcówkę, tępo zakończoną i ustawioną pod kątem  lub w przedłużeniu trzonu. Używane są do ręcznego wypełniania kanałów lub dopychania materiałów w kanale.

4. UPYCHADŁA DO ĆWIEKÓW GUTAPERKOWYCH 
Ich końcówka ma kształt gładkiej, tępo zakończonej igły, uchwyt plastikowy, oznaczony kolorowym standardowym kodem. Przeznaczone są do boczne (Pluggery) i pionowej (Spreadersy) kondensacji gutaperki w postaci ćwieków.



Na dziś to wszystko:) Dodam jeszcze tylko, że bardzo przydatne podczas pracy z narzędziami endodontycznymi są endostopy (okrągłe podkładki z gumy krzemowej), dzięki którym można zaznaczyć długość roboczą instrumentu pracującego w kanale.  Dużym ich plusem jest też to, że są widoczne także na zdjęciu rentgenowskim.  A skoro już mowa o endostopach, to wspomnę jeszcze o endogripach. Endogripy to nakładki z gumy silikonowej, które zwiększają średnicę uchwytu instrumentu kanałowego, dzięki czemu ułatwiają trzymanie i długotrwałą pracę ręcznymi instrumentami. 

                   


*Tworząc ten post korzystałam z książek Z. Janczuka „Propedeutyka stomatologii”,”Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych”.