MIĘŚNIE GŁOWY


Mięśnie głowy można podzielić na trzy grupy mięśni: wyrazowe (mimiczne), żwaczowe oraz mięśnie języka, gałki ocznej i narządu statyczno-słuchowego. Dzisiaj skupimy się na dwóch pierwszych grupach, czyli na mięśniach wyrazowych i żwaczowych głowy. 


MIĘŚNIE WYRAZOWE

Mają zwykle tylko jeden przyczep na elementach kostnych lub też przyczepiają się tylko do skóry czy błony śluzowej. Napięcie spoczynkowe oraz praca tych mięśni przenosi się na skórę co też zmienia jej wygląd, kształt i nadaje twarzy określony wyraz. Mięśnie te zgrupowane są w okolicy sklepienia czaszki, szpary powiek, szpary ust, nozdrzy oraz małżowiny usznej.

MIĘŚNIE SKLEPIENIA CZASZKI (mięsień naczaszny) – na sklepieniu czaszki leży cienka, szeroka błona ścięgnista zwana czepcem ścięgnistym lub rozcięgnem naczasznym. Czepiec ten jest zrośnięty ze skorą głowy i może się przesuwać po kościach sklepienia. Z częściami przednią i tylną rozcięgna łączą się włókna mięśniowe parzystych brzuśćców mięśnia potyliczno-czołowego, a do części bocznej dochodzi mięsień skroniowo-ciemieniowy. Obydwa te mięśnie obejmuje się często jedną nazwą mięśnia naczasznego.

Czynność: mięsień potyliczno-czołowy wytwarza na czole poprzeczne fałdy, współdziała przy unoszeniu brwi i powiek.

 

MIĘŚNIE SZPARY POWIEK:
mięsień okrężny oka – jest to mięsień eliptyczny, położony na powiekach. Składa się z części oczodołowej, powiekowej oraz łzowej.
Czynność: część powiekowa powoduje ruchy mrugania i spokojne zamykanie powiek, cześć oczodołowa pomaga przy silnym zaciskaniu powiek, a część łzowa rozwiera woreczek łzowy.

mięsień marszczący brwi – jest to parzysty mięsień biegnący od części nosowej kości czołowej do skóry powyżej brwi.
Czynność: pociąga skórę do wewnątrz i wytwarza kilka pionowych fałd między brwiami.

mięsień podłużny – to także parzysty mięsień, rozpoczynający się na kości nosowej a kończący w skórze gładzizny.
Czynność: pociąga skórę ku dołowi wywołując poprzeczne fałdy u nasady nosa.

 

MIĘŚNIE SZPARY UST:
mięsień obniżający wargę dolną – biegnie od dolnego brzegu żuchwy do skóry wargi dolnej. Czynność: obniża wargę dolną i uwypukla ją.

mięsień bródkowy – leży pośrodkowo od poprzedniego, kieruje się od żuchwy do skóry bródki.
Czynność: pogłębia bruzdę bródkowo-wargową, podnosi uwypuklenie bródki i wargę dolną.

mięsień obniżający kąt ust – leży powierzchownie i biegnie od brzegu żuchwy zbieżnie do węzła mięśniowego kąta ust i skóry wargi dolnej.
Czynność: pociąga kąt ust u dołowi i prostuje bruzdę nosowo-wargową.

mięsień śmiechowy – rozpoczyna się na powięzi przyuszniczej i żwaczowe, a kończy na więźle mięśniowym kąta ust. Jest mięśniem bardzo zmiennym osobniczo.
Czynność: pociąga bocznie kąt ust, poszerza szparę ust.

mięsień jarzmowy większy – jest to najsilniejszy mięsień wyrazowy. Biegnie od kości jarzmowej do węzła mięśniowego kąta ust i mięśnia okrężnego ust.
Czynność: jest właściwym mięśniem śmiechu, współpracuje z mięśniem śmiechowym, pociąga kąt ust ku górze i bocznie.

dźwigacz wargi górnej i skrzydła nosa – rozpoczyna się na wyrostu czołowym szczęki; stąd włókna kierują się do skóry wargi górnej, skóry skrzydła nosa i bruzdy nosowo-wargowej.
Czynność: unosi skrzydło nosa, rozwiera nozdrza, unosi wargę górną.

dźwigacz wargi górnej – biegnie od brzegu podoczodołowego do bruzdy nosowo-wargowej i skóry wargi.
Czynność: unosi wargę górną.

mięsień jarzmowy mniejszy – układa się między kością jarzmową i bruzdą nosowo-wargową.
Czynność: pociąga wargę górną ku górze i bocznie.

dźwigacz kąta ust – rozpoczyna się w dole nadkłowym; włókna końcowe łączą się z mięśniem okrężnym ust i obniżającym kąt ust.
Czynność unosi kąt ust ku górze i przyśrodkowo.

mięsień policzkowy – stanowi on podłoże policzka. Rozpięty jest między wyrostkiem zębodołowym szczęki a skórą i błoną śluzową kąta ust oraz obu warg.
Czynność: przyciska policzki do zębów. Powoduje wydmuchiwanie powietrza z przedsionka jamy ustnej.

mięsień okręży ust – stanowi podłoże warg, układa się wokół szpary ust i jest utworzony głównie przez włókna mięśni sąsiednich, czyli dźwigacza kąta ust, jarzmowego większego, obniżającego kąt ust, policzkowego.
Czynność: zwiera szparę ust, bierze udział w ruchach ust podczas jedzenia i picia.


 

MIĘŚNIE NOZDRZY :
mięsień nosowy – rozpoczyna się na łękach zębodołowych górnych kła i bocznego siekacza. Część mięśnia przechodzi w rozcięgno na grzbiecie nosa chrzęstnego, a część kończy się na bocznym i tylnym brzegu skrzydła nosa.
Czynność: zwęża lub rozszerza nozdrza w zależności od tego, która część włókien pracuje.

mięsień obniżający przegrodę – biegnie od łęku zębodołowego siekacza bocznego  do błoniastej części przegrody nosa.
Czynność: pociąga przegrodę nosa ku dołowi.

                                                                                                                                             
 
MIĘŚNIE ŻWACZOWE

 Należą do nich cztery pary mięśni, które powodują ruchy żuchwy w celu chwytania, przecinania oraz rozcierania pokarmu.

mięsień skroniowy – dzięki dużemu przekrojowi fizjologicznemu jest najsilniejszym mięśniem żwaczowym. Rozpoczyna się wachlarzowato na kresie skroniowej dolnej, dole skroniowym i łuku jarzmowym. Płaskie i silne ścięgno końcowe przyczepia się na wyrostku dziobastym żuchwy. 

Czynność: podczas skurczu wszystkich włókien mięśnia podnosi on żuchwę, obraca na zewnątrz i zaciska zęby. Tylne włókna o poziomym przebiegu cofają wysuniętą żuchwę. 


 

mięsień żwacz – ma budowę dwuwarstwową. Część powierzchowna rozpoczyna się na łuku jarzmowym i dolnym brzegu kości jarzmowej, a kończy się na bocznej części gałęzi i kąta żuchwy. Część głęboka biegnie od łuku jarzmowego i sięga do stawu skroniowo-żuchwowego. Obie części przesuwają się względem siebie.
Czynność: mięsień żwacz unosi żuchwę i obraca ją na zewnątrz.



mięsień skrzydłowy przyśrodkowy – leży wewnętrznie w stosunku do gałęzi żuchwy. Rozpoczyna się w dole skrzydłowym kości klinowej, a kończy na przyśrodkowej powierzchni kąta żuchwy.
Czynność: unosi żuchwę, a przy skurczu jednostronym obraca ją na zewnątrz.

mięsień skrzydłowy bocznyjest położony na zewnątrz od poprzedniego i posiada dwie głowy. Głowa górna przyczepia się do powierzchni podskroniowej skrzydła większego kości klinowej, a głowa dolna – do powierzchni podskroniowej blaszki bocznej wyrostka skrzydłowatego. Przyczep końcowy ma miejsce na wyrostku kłykciowym żuchwy oraz na torebce stawowej i krążku stawowym stawu skroniowo-żuchowowego.

Czynność: skurcz obustronny wysuwa żuchwę, skurcz jednostronny skręca ją do wewnątrz. Praca naprzemianstronna powoduje ruchy żucia.

A – M. SKRZYDŁOWY PRZYŚRODKOWY
B – M. SKRZYDŁOWY BOCZNY

* Post przygotowałam na podstawie I i II części „Zarysu anatomii człowieka” Bartłomieja Sokołowskiego